VỤ SẢN XUẤT ĐỒ HỘP TỪ THỊT HEO BỆNH: CƠ SỞ KINH DOANH ĂN UỐNG CÓ PHẢI CHỊU TRÁCH NHIỆM VỚI KHÁCH HÀNG

Dẫn nhập - Nhằm gói gọn vấn đề cho Bà con dễ hiểu, xin được đưa ra ví dụ thế này: Công ty A sản xuất đồ hộp từ thịt heo bệnh; Nhà hàng cà phê H kinh doanh dịch vụ ăn uống, và có sử dụng đồ hộp của Công ty A, để chế biến thành món ăn nhanh (Chẳng hạn bánh mì kẹp thịt hộp); Giả sử Khách hàng C ăn bánh mì của Nhà hàng H, bị ngộ độc, nguyên nhân là do thịt hộp không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất đồ hộp; Vấn đề đặt ra là: Vậy Nhà hàng H có phải chịu trách nhiệm gì với Khách hàng C hay không?! Có chuyên gia pháp lý đã khẳng định rằng, Nhà hàng H không phải chịu trách nhiệm gì cả: Vì Nhà hàng H không biết và không bắt buộc phải biết là thịt hộp không đảm bảo chất lượng – Và vì nhà hàng H có quyền suy đoán sản phẩm của A là đảm bảo chất lượng!!!!!!

Thật khó có thể tưởng tượng được rằng, Khách hàng bị ngộ độc do sử dụng dịch vụ của mình, nhưng khi xẩy ra rủi ro, thì Nhà hàng lại được quyền phản ứng đầy lạnh lùng rằng: “Vấn đề là tại thịt hộp, chứ không phải tại Chúng tôi, nên quý vị hãy đi mà tranh chấp với Công ty sản xuất đồ hộp. Chúng tôi được quyền suy đoán sản phẩm của họ là đảm bảo chất lượng; Chúng tôi không biết và không bắt buộc phải biết sản phẩm có vấn đề”?! Không – Không một pháp luật nào cho phép biện minh và giải phóng trách nhiệm một cách vớ vẩn như vậy. Càng không có một pháp luật nào buộc Người tiêu dùng phải đi kiện trực tiếp Nhà sản xuất; Người tiêu dùng có quyền phát động một vụ tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng với Nhà sản xuất – Nhưng đây là một quyền tùy chọn, chứ không phải nghĩa vụ pháp lý.

Khách hàng sử dụng dịch vụ của Nhà hàng, nói đúng hơn là mua sản phẩm do Nhà hàng bán; Giữa khách hàng và Nhà hàng, đã tồn tại một hợp đồng song vụ có đền bù: Khách hàng phải thanh toán tiền cho Nhà hàng, để đổi lấy sản phẩm do Nhà hàng cung cấp. Cho nên giữa các bên có tồn tại quan hệ hợp đồng, tồn tại quyền, nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng và pháp luật, tồn tại trách nhiệm hợp đồng và chế tài hợp đồng, nếu có sự vi phạm nghĩa vụ hợp đồng (Khác với trách nhiệm của Nhà sản xuất không trực tiếp mua bán với Người tiêu dùng – Là Trách nhiệm ngoài hợp đồng như đã nêu trên).

Luật định rằng, khi bán hàng hóa hoặc dịch vụ - Thì Bên bán phải đảm bảo chất lượng theo thỏa thuận và theo quy định của pháp luật, nếu các bên không thỏa thuận, thì chất lượng phải là chất lượng trung bình thông thường; Nghĩa rằng có thể không thật ngon, nhưng tuyệt đối là phải bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm tối thiểu, theo quy định của pháp luật. Cho nên, khi kinh doanh, Nhà hàng phải bảo đảm sản phẩm mà mình cung cấp cho Khách hàng, đạt được những điều kiện vừa nêu. Nhà hàng không được phép đẩy hết xui rủi cho Khách hàng, và trách nhiệm cho Nhà sản xuất, mà Nhà hàng không phải chịu bất kỳ một hệ quả pháp lý nào.

Việc Nhà hàng không biết và không bắt buộc phải biết sản phẩm đầu vào không đảm bảo chất lượng (Cứ cho là như vậy) – Chỉ có thể là căn cứ miễn trách nhiệm hình sự, hoặc có thể là hành chính; Mà không thể là căn cứ miễn trách nhiệm hợp đồng đối với Khách hàng. Rất rõ ràng: Khách hàng mua bánh mì của Nhà hàng, Khách hàng hoàn toàn không cần phải bận tậm là Nhà hàng mua thịt hộp của Công ty A, hay Công ty X; Khách hàng cũng thanh toán tiền cho Nhà hàng, chứ không phải cho Nhà sản xuất; Cho nên Khách hàng có quyền yêu cầu Nhà hàng phải cung cấp sản phẩm đảm bảo chất lượng, mà ở đây ít nhất là bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; Nếu Nhà hàng vi phạm nghĩa vụ này, sẽ làm phát sịnh trách nhiệm dân sự của Nhà hàng, mà chủ yếu là bồi thường thiệt hại cho Khách hàng.

Tất nhiên, Nhà hàng có quyền truy đòi Nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm với mình; Trong mối quan hệ giữa Nhà hàng và Công ty sản xuất, thì cũng tương tự như trên, là trách nhiệm hợp đồng, vì giữa Họ có tồn tại giao dịch cung cấp hàng hóa (Trong ví dụ là đồ hộp). Nhà sản xuất phải bảo đảm chất lượng sản phẩm với Nhà hàng, theo thỏa thuật và quy định của pháp luật; Nếu vi phạm nghĩa vụ này, thì Nhà sản xuất cũng phải bồi thường thiệt hại cho Nhà hàng. Tuy nhiên, khác với Nhà hàng, là Nhà sản xuất sẽ phải chịu thêm trách nhiệm hình sự hoặc hành chính với Nhà nước (Phụ thuộc vào các yếu tố); Và đôi khi là cả trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đối với Người tiêu dùng cuối cùng. Vụ việc này còn nhiều vấn đề lý luận thú vị khác để phân tích; Tuy nhiên, do một số Bà con có nhắc nhở “phê bình” rằng, Tác giả viết bài dài, đọc quá mệt. Nên Chúng ta, tạm chỉ dừng lại ở điểm cốt lõi vừa nêu.

Viết tại Sài Gòn – Luật sư: Đặng Bá Kỹ!