TÀI SẢN SỐ: DẤU HIỆU NHẬN BIẾT GIÁ TRỊ VÀ TÍNH AN TOÀN
Vài ngày trước, Chúng ta đã thảo luận về tài sản số (bao gồm tài sản ảo và tài sản mã hóa) trong một Bài viết đã đăng trên Trang này. Tại đây, Chúng ta đã luận giải về tài sản số từ cấu trúc bên trong (bản chất), những vấn đề đã nêu, xin phép không được nhắc lại. Trong Bài viết này, Chúng ta sẽ làm rõ vấn đề, để trả lời cho câu hỏi: Vậy làm thế nào để biết một Dự án tài sản số (Một loại tài sản số cụ thể) là có giá trị lợi nhuận kỳ vọng?!
Chúng ta hãy bắt đầu bằng một ví dụ giả định mô phỏng, để tất cả Bà con có thể hình dung được: Chủ đầu tư định thành lập một Khu vui chơi giải trí X, có bán Vé Y để thu phí. Người mua vé được quyền trực tiếp dùng vé đã mua để vào trong Khu X này, nhưng cũng có thể bán lại cho Người khác. Giả sử Khu X đã hình thành, trong trường hợp này, Người mua vé có thể kỳ vọng về lợi ích, theo hai phương thức: Trực tiếp sử dụng dịch vụ hoặc bán lại vé cho Người khác (Việc bán lại vé có thể hòa, lời hoặc lỗ, phụ thuộc vào sức hấp dẫn của thị trường). Còn nếu Khu X chưa hình thành, Người mua vé chỉ có thể kỳ vọng duy nhất vào việc có Người mua lại vé này, còn không thì chờ và chờ đến ngày Khu X mở cửa - Và có thể là không bao giờ, khi đó Vé chỉ còn giá trị biểu tượng. Và khi khu X chưa tồn tại, thì khả năng bán lại vé cũng khó, vì Người mua lại, cũng không chắc sẽ làm được việc gì, ngoài việc kỳ vọng vào Người mua tiếp sau nữa.
Một Dự án tài sản số cũng hoàn toàn hiểu y chang như vậy về cách vận hành và tồn tại giá trị – Thật vậy! Một tài sản số (Ví dụ Đồng N) có thể sống được, trước hết phải có giá trị tự thân của nó, tức phải có giá trị trao đổi với các loại hàng hóa/tài sản khác trong hệ sinh thái của nó (Ví dụ các hàng hóa/dịch vụ do Tập Đoàn A cung cấp) – Tương tự như Vé Y chỉ có giá trị sử dụng khi Khu X ở ví dụ trên đã mở cửa.
Còn nếu Tập đoàn A mới chỉ sáng lập ra tài sản số (Ví Đồng N), mà chưa hề tạo ra hệ sinh thái cho Đồng N này có giá trị sử dụng, thì cũng chẳng khác gì Vé Y đã được bán ra thị trường, mà Khu X chưa tồn tại để cho Người mua Vé Y vào tham gia. Khi đó, Tài sản số (Đồng N) chỉ có giá trị biểu tượng và chỉ có thể kỳ vọng là Người mua sau, sẽ mua, mà không hề có thêm bất kỳ một giá trị nào khác: Không có giá trị sử dụng như mục đích vốn có của nó - Mà như vậy, thì rủi ro là vô cùng lớn.
Các Dự án tài sản số có dấu hiệu lừa đảo, đều vận hành như vậy – “Bán vé khi chưa chắc chắn sẽ mở cửa – Thậm chí là không có ý định mở cửa để cho Người có vé sử dụng” = Tức những Người sáng lập đã sáng lập ra tài sản số, nhưng chưa biết sẽ dùng nó vào việc gì, dùng như thế nào, tất cả chỉ dừng ở việc mua đi bán lại cho nhau. Họ tự tin vào chuyên môn công nghệ siêu đẳng của mình, là mọi thứ có thể xóa sạch, không thể truy vết. Nhưng thật ra, tất cả đều vận hành theo một nguyên lý căn bản: Nếu chỉ bán vé mà không có dịch vụ sử dụng, đích thị là lừa đảo!
Vì vậy, đứng trước một tài sản số, muốn biết nó rủi ro nhiều hay ít, lợi nhuận kỳ vọng cao hay thấp, thì cần phải trả lời cho được câu hỏi: Tài sản số này, được chấp nhận sử dụng trong hệ sinh thái nào, có thể dùng vào việc trao đổi/sử dụng những hàng hóa hay dịch vụ cụ thể là gì, ngoài việc mua đi bán lại? Nếu câu trả lời là không, thì rủi ro là vô chừng, vì ngoài việc mua đi bán lại, chẳng thể dùng nó vào việc gì khác – Tài sản số lúc đó, chỉ có giá trị biểu tượng, nhưng kém xa bội phần việc sưu tập tem thư.
Xuất phát điểm – Người ta phát minh ra tài sản số, không phải chỉ để đầu tư vào việc mua đi bán lại, mà Người ta dựa trên cách vận hành hữu ích của nó so với tài sản truyền thống, nhằm mục đích nâng cao hơn hoạt động của thị trường thương mại hàng hóa/dịch vụ - Chứ không phải chỉ nhăm nhăm vào việc mua đi bán lại. Việc đầu tư mua đi bán lại nhằm kiếm lời, chỉ là chức năng phái sinh tự thân của nó. Cho nên, việc các Nhà sáng lập “đẻ” ra tài sản số, mà sức sống chỉ dựa vào chức năng phái sinh này, đích thị là làm giàu bất chính. Đó cũng chính là điểm mấu chốt mà Nhà đầu tư cần phải quan tâm, nhằm tránh biến mình thành Đối tượng trục lợi của Kẻ khác.
Viết tại Sài Gòn - Luật sư: Đặng Bá Kỹ!